Phiên live đầu tiên của tôi: không một tiếng “ting”
11 giờ đêm. Bạn nằm nghiêng, lướt TikTok, thấy một người chẳng nổi bật hơn mình vừa nói chuyện vừa lên đơn đều đều — còn bạn chỉ biết kéo màn hình. Vừa thèm, vừa tủi.
Tôi không đoán mò cảm giác đó đâu. Tôi từng ngồi đúng chỗ bạn đang nằm.
Tháng 10/2024, tôi lên phiên live đầu tiên của đời mình — đúng cái thời điểm ai cũng bảo “muộn rồi”. Đèn sáng trưng. Điện thoại dựng sẵn. Kịch bản thuộc làu. Lúc bấm nút phát trực tiếp, tay tôi ướt mồ hôi.
Rồi tôi nói. Nói mãi. Mà giỏ hàng im như tờ.
Không một đơn. Không một tiếng “ting” — cái âm thanh nhỏ xíu báo có người vừa mua. Tắt live, tôi ngồi nhìn cái điện thoại còn nóng máy, và câu đầu tiên nhảy ra trong đầu: “Hay mình không hợp nghề này?”
Câu đó sai. Phiên ế trắng ấy không phải bằng chứng tôi thiếu khiếu bán hàng — nó là một lỗi kỹ thuật: tôi chọn sai sản phẩm.
Mà lỗi kỹ thuật thì sửa được. Hồi nhà còn sạp sơn, nhập nhầm màu thì đổi màu khác — không ai đốt cả sạp rồi kết luận mình không biết buôn bán. Cái giết chết người mới không phải phiên live ế; là câu “mình không hợp” họ tự nói với mình, trước cả khi kịp sửa lỗi.
Tôi kể chuyện ế trắng này trước, vì phần sau sẽ khó tin nếu thiếu nó: từ cái phiên không một tiếng “ting” ấy, tôi đã đi đến những phiên cao trào khoảng 700 đơn mỗi giây. (Từng lỗi của phiên ế ấy, tôi mổ xẻ trong bài 5 bài học từ phiên live ế trắng.)
Chuyện gì đã đổi ở giữa? Không phải tôi thành người khác — là tôi nhận ra một thứ đã đổi từ lâu, nơi người mua. Nhưng trước hết, một đoạn cho bạn nào còn lạ khái niệm này.
Kinh doanh affiliate là gì? Nói gọn trong một đoạn
Kinh doanh affiliate (tiếp thị liên kết — bán hộ ăn hoa hồng) là: bạn giới thiệu sản phẩm của nhà bán qua video, livestream hay bài viết; ai mua qua link hoặc giỏ hàng của bạn, bạn nhận hoa hồng. Không vốn nhập hàng, không ôm kho, không lo vận chuyển — kho, ship, thanh toán sàn lo hết. Đổi lại, bạn phụ thuộc chính sách của sàn và nhà bán. Sòng phẳng mà nói là vậy.
Trên TikTok, mô hình này là TikTok Shop affiliate — giỏ hàng gắn thẳng vào video và phiên live. Muốn hiểu kỹ, tôi đã viết riêng bài TikTok affiliate là gì. Ở đây nắm chừng đó là đủ — phần đáng đọc nhất nằm ngay dưới: vì sao lúc này mới là lúc đáng bắt đầu.
Cơ hội kinh doanh affiliate nằm ở 3 dịch chuyển tôi tận mắt thấy
Nhiều người nhắn hỏi tôi: “Anh ơi, giờ mới vào thì muộn quá rồi phải không?” Câu đó tôi từng tự hỏi mình, ngay cái đêm ngồi thừ sau phiên ế trắng. Giờ tôi trả lời được: cơ hội chưa bao giờ nằm ở chuyện sớm hay muộn. Nó nằm ở ba thứ đã đổi ngay trước mắt tôi.
Người mua đã đổi thói quen: họ chốt đơn ngay trong lúc giải trí
Ngày trước muốn mua chai nước rửa bát, người ta ra chợ. Giờ họ nằm trên giường, lướt video cho vui, ưng mắt là bấm mua — mua sắm đã dính chặt vào giải trí, không gỡ ra được nữa.
Tôi từng đứng trong một phiên live mà lúc cao trào, màn hình nhảy khoảng 700 đơn mỗi giây. Kể bằng giọng tỉnh thôi: đó là một phiên cụ thể, đến sau rất nhiều phiên chẳng ra gì. Nhưng nó nói với tôi một điều không cãi được: người mua đã ngồi sẵn ở đó, đông hơn ta tưởng. Câu hỏi còn lại chỉ là ai đứng ra bán cho họ.
Rào cản vào nghề thấp chưa từng có: vốn liếng là chiếc điện thoại trong túi
Nhà tôi ngày xưa bán sơn — muốn có hàng, phải nhập cả xe về, đêm nằm nghe mưa mà lo sơn tồn. Affiliate thì kho hàng, giao vận, thanh toán sàn và nhà bán lo hết, bạn không bỏ một đồng vốn nhập hàng nào. Thứ duy nhất cần để bắt đầu đang nằm trong túi bạn — đúng cái điện thoại bạn vẫn dùng lướt TikTok mỗi tối.
Nhà bán đang đỏ mắt tìm người bán tử tế: nói đúng quan trọng hơn nói hay
Dịch chuyển ít ai để ý, mà tôi cho là đáng giá nhất. Người xem đã chán ngấy kiểu hô “rẻ lắm, mua đi mua đi” — nghe ba giây là lướt. Cái nhà bán thiếu là người dùng thật, kể thật: món này tốt chỗ nào, chưa ổn chỗ nào, hợp với ai. Không cần giọng hay, không cần mặt xinh — chỉ cần nói đúng. Mà nói đúng thì mẹ bỉm, dân văn phòng, sinh viên đều học được.
Ba thứ đó cộng lại: chợ không đóng cửa với người đến sau, chợ chỉ đông người mua hơn. Vấn đề không phải bạn đến lúc mấy giờ — mà bạn có dám dọn sạp ra bán không.
Ba nỗi sợ giữ chân bạn — và người thật đã tháo từng cái
Trước buổi học đầu tiên, tin nhắn của hơn 1.200 học viên gửi tôi gần như giống hệt nhau — chỉ xoay quanh ba câu. Xem có câu nào bạn từng tự nói với mình lúc nửa đêm không.
“Em không xinh, lên hình ai xem?”
Vợ tôi — Lan Anh, kênh lananhdaily22 — không phải hoa hậu, không phải KOL. Một người mẹ, một chiếc điện thoại dựng trên bàn. Phiên live đầu tiên cô ấy chốt 7,6 triệu đồng doanh số; sau này có phiên gần 2 tỷ — con số cô ấy tự công bố trên lananhdaily.com, tôi chép lại nguyên vẹn. Người xem không cần bạn đẹp. Họ cần bạn thật: nói đúng cái món đồ làm được — và cả cái nó không làm được. Cái “thật” đó, hoa hậu không cạnh tranh nổi với bạn.
“Nhỡ mất tiền thì sao? Nhà em không có vốn.”
Tôi sợ đúng nỗi sợ này trước bạn cả chục năm, từ hồi đứng sạp sơn nhà mình. Nhưng affiliate không nhập hàng, không ôm kho; thứ bạn đặt cược là thời gian ngồi học và làm nội dung, không phải tiền chôn trong thùng hàng. Mất thời gian thì xót thật. Nhưng tôi chưa thấy ai phá sản vì nó.
“Giờ mới vào thì muộn rồi, người ta làm hết phần.”
Tôi bắt đầu tháng 10 năm 2024 — lúc lướt đâu cũng nghe “bão hoà rồi”. Nếu hôm đó tôi tin họ, hôm nay tôi không có gì để kể cho bạn. Ba dịch chuyển ở phần trên vẫn đang chạy: tối nay người mua vẫn chốt đơn qua video, nhà bán vẫn đỏ mắt tìm người nói thật. Cái chợ ấy vẫn họp mỗi tối — và chỉ ngày một đông người mua hơn.
Ba câu ấy nghe như sự thật, vì bạn đã lặp lại chúng quá nhiều lần. Nhưng chúng là lầm tưởng — tôi mổ xẻ từng cái trong bài 3 lầm tưởng khiến bạn không dám bắt đầu. Còn dưới đây là một sự thật khó nghe hơn — bạn cần nghe trước khi bấm nút live đầu tiên.
Sự thật cần biết: đây không phải “tiền dễ”
Tôi nợ bạn vài câu nói thẳng. Người ta hay vẽ affiliate như cái máy in tiền. Không phải.
Nhiều tuần đầu, bạn có thể kiếm đúng 0 đồng. Không phải “ít” — là không có gì. Phiên đầu tiên của tôi thế nào, bạn đã biết. Sai thì sửa được, nhưng học phí là những phiên trắng tay như thế.
Kể cả khi đã có đơn, thu nhập vẫn trồi sụt. Tháng này khá, tháng sau hụt. Hoa hồng đổi theo từng nhà bán, từng đợt chỉnh chính sách của sàn — thứ bạn không nắm được. Bạn chỉ nắm được một thứ: tay nghề. Chọn sản phẩm gì, nói với ai, nói thế nào — phải học như một nghề, như hồi tôi học pha sơn: sai một tỷ lệ, hỏng cả thùng.
Và một cờ đỏ xin bạn thuộc lòng: ai cam kết “chắc chắn X triệu mỗi tháng” — quay lưng đi. Người làm thật không dám hứa con số, vì họ biết thu nhập còn tuỳ sản phẩm, thị trường và chính đôi tay bạn.
Thấy chùn — tốt, đó là phản xạ của người tỉnh táo. Nhưng chính vì không dễ nên nghề này mới còn chỗ: người hời hợt bỏ cuộc ở tuần thứ ba. Cái khó là hàng rào — nó giữ chỗ cho người chịu học như bạn.
Làm affiliate bắt đầu từ đâu? 4 bước cho người mới
Dạy hơn 1.200 học viên — phần lớn là mẹ bỉm, dân văn phòng, sinh viên — tôi nhận ra người mới hỏng không phải vì thiếu tài, mà vì làm sai thứ tự. Bắt đầu tử tế chỉ cần đúng bốn bước.
Bước 1: Cứ làm nội dung trước, giỏ hàng tính sau. Người mới hay hỏi ngay “bao giờ được gắn giỏ hàng?”. Ngược rồi. Cứ đăng video; khi kênh đủ điều kiện của nền tảng thì đăng ký giỏ hàng. Cái miệng phải quen máy quay trước, cái giỏ hàng theo sau.
Bước 2: Chọn ngách từ sản phẩm bạn dùng thật. Mẹ bỉm review đồ cho con, dân văn phòng review món xài mỗi ngày. Phiên ế trắng của tôi hỏng ở đúng chỗ này — tôi cầm trên tay thứ mình không hiểu, không tin. Nói về thứ mình dùng thật thì không cần diễn. Không cần diễn thì mới bền.
Bước 3: Coi 30 video đầu là bài tập, không phải bài thi. Không ai chạy marathon ngay buổi tập đầu — chạy 2 cây, rồi 5 cây, chân quen dần. Video cũng vậy: đều đặn quan trọng hơn hoàn hảo. Tôi chưa thấy ai làm đủ 30 video mà không khá lên.
Bước 4: Đo, sửa, và đừng đi một mình. Xem video nào giữ được người xem, video nào bị lướt — sửa theo con số, đừng sửa theo cảm giác. Rồi tìm một cộng đồng mà vào: những tuần đầu có thể im ắng; có người đi cùng, cái im ắng đó dễ thở hơn nhiều.
Đường đi có mấy lối: video ngắn review trải nghiệm thật, livestream, hoặc gộp cả hai; thích viết thì thêm blog — nội dung dài nuôi niềm tin chậm mà chắc. Không có lối “đúng nhất”, chỉ có lối hợp với bạn. Nhưng lối nào cũng phải qua đủ bốn bước — đi tắt bước nào, trả giá bước đó.
Tiếng “ting” đầu tiên của bạn
Tôi đã kể bạn nghe cái đêm giỏ hàng im như tờ. Giờ kể nốt chiều ngược lại.
Học viên của tôi có một khoảnh khắc lặp lại đến mức tôi thuộc lòng: nhiều người bật khóc khi đơn đầu tiên đến từ một người lạ. Không phải vì tiền — đơn đó có khi lãi vài chục nghìn, chưa đủ bát phở. Họ khóc vì lần đầu tiên, một người chưa từng gặp mặt tin lời họ nói. Với người từng tự nhủ “mình không có khiếu”, điều đó lớn hơn mọi con số.
Đơn đầu tiên không đổi đời. Nó đổi câu chuyện bạn tự kể về mình — từ “mình không làm được” thành “mình làm được rồi, làm tiếp thôi”.
Vậy nên đừng gật gù rồi tắt bài này. Tối nay, cầm điện thoại lên, quay một video về món đồ bạn đang dùng thật. Run tay cũng quay. Vụng cũng đăng. Đó là video số 1 trong 30 bài tập — nhớ không?
Còn nếu muốn đi nhanh hơn quãng tôi từng mò mẫm, tôi đã gói những gì mình ước có trước phiên live đầu tiên vào một cuốn cẩm nang miễn phí tại ebook.damtrongthanh.com. Muốn biết tôi là ai — từ sạp sơn gia đình đến phiên live 2 tỷ — ghé trang giới thiệu.
Tôi không hứa bạn sẽ giàu. Tôi chỉ đưa tấm bản đồ con đường mình đã đi.
Tiếng “ting” đầu tiên của bạn đang chờ ở đâu đó. Nó chỉ vang khi bạn bấm quay.
Đọc tiếp trên miota.vn
- Tư duy kinh doanh từ số 0: 5 dịch chuyển từ đêm live ế trắng
- Cách bán hàng online cho người mới: lộ trình 5 bước
Câu hỏi thường gặp về kinh doanh affiliate
Làm affiliate cần bao nhiêu vốn?
0 đồng vốn nhập hàng — không ôm kho, không lo vận chuyển, sàn và nhà bán lo hết. Thứ bạn đặt cược là thời gian học chọn sản phẩm và tập làm nội dung, không phải tiền.
Bắt đầu affiliate bây giờ có muộn không?
Tôi vào tháng 10/2024, lúc ai cũng bảo muộn. Phiên đầu ế trắng — nhưng lý do là chọn sai sản phẩm, không phải thời điểm. Cơ hội nằm ở chỗ người mua đã quen chốt đơn qua video và phiên live — thói quen đó mới bắt đầu, chưa hề cũ.
TikTok affiliate cần điều kiện gì?
Giỏ hàng chỉ mở khi kênh đủ điều kiện của nền tảng — nhưng đừng ngồi chờ mới tập nói. Coi 30 video đầu là bài tập: đến ngày được gắn giỏ, bạn đã có nghề trong tay.
Nên làm video ngắn hay livestream?
Cả hai đều dẫn về một chỗ, chỉ khác nhịp. Video ngắn hợp người mới: sai thì quay lại. Livestream đơn dồn dập hơn nhưng đòi phản xạ — vợ chồng tôi đều đi từ video ngắn rồi mới lên live. Thích viết thì thêm blog: chậm mà nuôi niềm tin bền nhất.
Thu nhập affiliate có ổn định không?
Nói thật: không. Nhiều tuần đầu có thể 0 đồng; hoa hồng đổi theo nhà bán và chính sách sàn. Đây là nghề phải học, không phải “tiền dễ”. Ai cam kết “chắc chắn X triệu/tháng” — cờ đỏ, tránh xa.
Về tác giả: Đàm Trọng Thành — nhà sáng lập Miota, cử nhân Quản trị Kinh doanh ĐH Kinh tế Quốc dân, hơn 10 năm kinh doanh từ đại lý sơn gia đình đến TikTok Shop. Cùng vợ (Lan Anh — kênh lananhdaily22) vận hành kênh ~200.000 người theo dõi, phiên live cao nhất ~2 tỷ đồng doanh số, đã đào tạo 1.200+ học viên. Website: miota.vn.
Lưu ý: mọi con số trong bài là trải nghiệm cá nhân của tác giả và học viên, không phải cam kết thu nhập. Kết quả của bạn có thể khác — tuỳ nỗ lực, sản phẩm bạn chọn và thị trường từng thời điểm.