Phiên live đầu tiên của tôi ế trắng — và thủ phạm không phải là tôi
Tháng 10/2024, tôi lên phiên live (phát trực tiếp) đầu tiên trong đời. Đèn sáng choang. Kịch bản thuộc làu tới mức nhắm mắt cũng đọc được. Chỉ có hai bàn tay là không nghe lời — ướt đẫm mồ hôi. Tôi nói, tôi cười, tôi giơ sản phẩm lên đúng như đã tập. Rồi tôi chờ một tiếng “ting” — âm báo có đơn. Một tiếng đồng hồ. Hai tiếng. Giỏ hàng im như tờ. Tắt live, ngồi lại dưới cái đèn còn chưa kịp nguội, câu đầu tiên nhảy ra trong đầu tôi là: “Hay mình không hợp nghề này?”
Mãi sau tôi mới hiểu: đó là câu hỏi sai — và nguy hiểm. Câu “mình không hợp” giết nhiều kênh hơn mọi thuật toán. Sự thật trần trụi hơn: thắng thua của một phiên live được định đoạt từ trước khi bạn mở miệng, ngay ở khâu chọn sản phẩm. Tôi không thua vì nói dở — tôi thua vì gắn nhầm món vào giỏ. Mà lỗi kỹ thuật thì sửa được, đó mới là tin mừng. (Phiên ế ấy tôi đã mổ xẻ trong bài 5 bài học từ phiên live ế trắng.)
Nếu bạn mới nghe tới affiliate (tiếp thị liên kết — bán hộ ăn hoa hồng): bạn giới thiệu sản phẩm của nhà bán, ai mua qua giỏ hàng của bạn thì bạn nhận hoa hồng — không cần vốn nhập hàng, không ôm kho. Bắt đầu từ số 0 thế nào, tôi đã viết trọn trong bài trụ về tiếp thị liên kết. Bài này chỉ làm một việc: trao bạn 5 bộ lọc chọn sản phẩm tôi trả giá bằng chính phiên ế ấy, kèm checklist (danh sách kiểm tra) 7 câu trước khi bấm “gắn giỏ hàng”.
Nhà tôi từng có sạp sơn ngoài chợ. Nhập nhầm màu, cả nhà chỉ làm một việc: đổi sang màu khác. Không ai đốt cả sạp rồi kết luận mình không biết buôn bán. Chọn sai sản phẩm cũng vậy — đổi sản phẩm, đừng đổ tội cho mình.
5 bộ lọc chọn sản phẩm affiliate — rớt một là rớt
Sau phiên ế ấy, tôi ngồi tua lại từng thứ mình đã làm — và giật mình: sản phẩm hôm đó rớt gần hết các vòng kiểm tra, mà tôi bấm “gắn giỏ hàng” chẳng thèm soi vòng nào. Từ đó tôi gom kinh nghiệm thành khung 5 bộ lọc. Luật chơi một dòng: sản phẩm phải qua ĐỦ cả 5 — không có chuyện “4/5 cũng tạm được”.
Bộ lọc 1: Có CẦU THẬT — người ta đang móc ví chưa?
Trước khi hỏi “mình nói gì về sản phẩm này”, hãy hỏi “ngoài kia có ai đang MUA nó không”. Mở sàn lên: nhìn số đã bán, đếm số người đang làm video về nó. Có người mua thật tức là chợ đang họp; không có cầu, bạn nói hay mấy cũng như mở loa giữa bãi đất trống. Hôm phiên ế, tôi rớt ngay vòng này: tôi chọn món chính tôi thấy hay — không phải món người ta đang xếp hàng mua. “Thấy hay” và “đang mua” là hai chuyện khác nhau, và tiếng “ting” chỉ nằm ở chuyện thứ hai.
Bộ lọc 2: Bản thân dùng được, tin được — nói mới thật
Người xem không tìm người nổi tiếng. Họ tìm người đáng tin. Mà muốn đáng tin, lời mình nói phải mọc từ trải nghiệm thật: cầm rồi, dùng rồi, thấy cả chỗ hay lẫn chỗ dở. Hôm đó tôi thuộc làu kịch bản về một món mình chưa đủ tin — càng trơn tru càng giả. Máy quay không giấu được điều đó. Người xem cũng vậy.
Bộ lọc 3: Hoa hồng × giá bán có xứng công sức?
Một phiên live là mấy tiếng đứng nói khô cổ. Nên trước khi gắn giỏ, hãy bấm máy tính: hoa hồng nhân giá bán, đặt cạnh công sức — xứng không? Xin sòng phẳng: tôi không nêu mức hoa hồng cụ thể nào, vì chính sách đổi liên tục theo từng sàn, từng nhà bán, từng thời điểm. Cách duy nhất đúng là tự kiểm tra tại trang chính thức của sàn TikTok Shop affiliate ngay trước lúc quyết định — đừng chọn sản phẩm bằng lời đồn.
Bộ lọc 4: Khớp TỆP người xem kênh mình
Sản phẩm tốt mà sai người xem thì vẫn ế. Hình dung ba người trước màn hình: Mai, 29 tuổi, mẹ bỉm rảnh 1–2 tiếng lúc con ngủ — cô dừng lại ở đồ mẹ và bé, không phải phụ kiện gaming. Tuấn, 32 tuổi, dân văn phòng — anh ưa đồ tiện ích. Linh, 21 tuổi, sinh viên — em chỉ xuống tiền cho món giá mềm. (Ba cái tên này là nhân vật minh hoạ từ dữ liệu người xem, không phải khách được phỏng vấn.) Kênh bạn nuôi tệp nào, sản phẩm phải nói chuyện được với đúng tệp đó. Chưa trả lời nổi câu “tệp của mình là ai” thì khoan chọn — đọc bài xây kênh TikTok affiliate để soi lại từ gốc.
Bộ lọc 5: Canh voucher sàn — trợ lực cho khâu CHỐT
Trong cỗ máy 4 bộ phận tôi hay dạy — MỒI kéo người dừng lại, GIỮ CHÂN giữ họ xem, NIỀM TIN làm họ tin, CHỐT đưa họ bấm mua — voucher (phiếu giảm giá của sàn) là trợ lực ở khâu CHỐT: nó cho người xem lý do mua NGAY thay vì “để mai tính”. Nhưng sòng phẳng: voucher là thứ sàn cho — sàn có thể đổi hoặc rút bất cứ lúc nào. Đừng xây cả chiến lược trên một tờ giấy giảm giá không nằm trong tay mình.
Năm bộ lọc này đúc từ những phiên ế và những phiên có tiếng “ting” của tôi — là kinh nghiệm cá nhân, không phải công thức bảo đảm. Nhưng từ ngày bắt món nào cũng bò qua đủ 5 vòng, tôi chưa lần nào đứng trước đèn với món biết trước là thua. Vòng người mới hay bỏ qua nhất — và trả giá đắt nhất — là vòng số 1.
Cách tự kiểm tra ‘cầu thật’ trước khi gắn giỏ hàng
Muốn biết quán phở nào ngon, nhìn quán nào đông khách — đừng nghe kể. Chọn sản phẩm affiliate cũng vậy: đừng đoán, hãy nhìn. Mọi tín hiệu nằm ngay trên điện thoại bạn đang cầm, miễn phí, mười phút là xong. Ba bước tôi vẫn làm:
-
Nhìn số “đã bán” trên sàn. Mở trang sản phẩm trên TikTok Shop, nhìn thẳng vào con số đó — người thật đang rút ví thật. Phiên ế của tôi bắt đầu từ việc bỏ qua đúng cái liếc mắt mười giây này.
-
Đếm lượt video người khác làm về sản phẩm. Gõ tên sản phẩm vào ô tìm kiếm. Nhiều người đang làm video? Đừng vội than “bão hoà” — người khác bán được nghĩa là chợ đang họp. Chợ vắng tanh mới đáng sợ.
-
Đọc đánh giá của người mua thật — và chép lại. Họ khen gì, chê gì, dùng vào việc gì. Nhặt dăm câu nguyên văn: đó là kho lời thoại để bạn nói về sản phẩm bằng đúng ngôn ngữ của người sẽ mua nó.
Với TikTok Shop affiliate (tiếp thị liên kết trên TikTok — giỏ hàng gắn thẳng vào video và phiên live), mọi con số nằm ngay nơi bạn sẽ bán. Còn hoa hồng? Tự kiểm tra tại trang chính thức: TikTok Shop affiliate · Shopee affiliate. Muốn so các con đường affiliate trước khi chọn sân chơi, tôi viết riêng ở bài so sánh nền tảng tiếp thị liên kết.
Nhưng biết cách kiểm tra cầu rồi vẫn chưa đủ — có một cái bẫy từng kéo được cả tôi.
Cái bẫy ‘hoa hồng cao’ — sai lầm khiến người mới ế ngay phiên đầu
Tôi kể thật: món tôi gắn vào giỏ phiên đầu tiên ấy, tôi chọn chỉ vì nó trả hoa hồng cao nhất danh sách. Mắt sáng lên, nhẩm tính chốt vài chục đơn là được từng này từng kia… và quên hỏi câu quan trọng nhất: có ai đang cần món này không? Đêm đó tôi chờ tiếng “ting” đầu tiên. Nó không bao giờ vang lên.
Vì tôi trượt một phép tính lớp một: hoa hồng cao nhân với 0 đơn vẫn bằng 0.
Người mới nhìn một con số phần trăm đứng một mình. Người ra đơn nhìn cả phép nhân: hoa hồng × số đơn khả thi × độ khớp tệp người xem. Sập một thừa số là sập cả phép tính. Nên “có cầu thật” mới đứng đầu 5 bộ lọc, còn hoa hồng xếp thứ ba.
Cái bẫy này còn đẻ thêm hai lỗi anh em: ế một phiên thì cuống lên copy nguyên kịch bản người khác — đánh rơi chất thật; ế phiên nữa thì nhảy sang ngách khác — kênh mãi là người lạ với chính người xem của nó.
Trong ebook (sách điện tử) của mình, tôi kể về một người phụ nữ bình thường chốt 800 đơn một phiên (số trong tài liệu của chúng tôi — kết quả cá biệt, không phải mức bạn nên kỳ vọng). Cô ấy không hơn bạn ở tài ăn nói — cô ấy cầm đúng món cho đúng tệp. Bạn không cần dẻo miệng hơn, bạn cần chọn đúng hơn. Trọn bộ những cú vấp kiểu này, tôi gom ở bài sai lầm khi làm affiliate.
Checklist 7 câu tự soi trước khi bấm ‘gắn giỏ hàng’
Đọc kỹ cả bài rồi, đến lúc chạm nút “gắn giỏ hàng” bạn vẫn có thể chọn theo cảm tính. Nên tôi gói 5 bộ lọc thành 7 câu hỏi — chụp màn hình, dán cạnh chỗ quay video, trả lời thành thật từng câu:
| ✅ | Câu tự soi |
|---|---|
| ☐ | 1. Món này có người MUA thật không — số đã bán và số video về nó nói gì? |
| ☐ | 2. Mình đã dùng nó chưa — hoặc đủ tin để nói mà không phải diễn? |
| ☐ | 3. Hoa hồng × giá bán có xứng công sức — mình đã kiểm tra tại trang chính thức của sàn chưa? |
| ☐ | 4. Người xem kênh MÌNH có phải người đang cần món này không? |
| ☐ | 5. Sắp có đợt voucher nào của sàn để khách có lý do mua NGAY không? |
| ☐ | 6. Mình chọn nó vì có cầu thật — hay chỉ vì con số hoa hồng nhìn đẹp? |
| ☐ | 7. Nếu phiên này ế, mình sẽ mổ xẻ bộ lọc nào trước — thay vì buột miệng “mình không hợp”? |
Quy tắc của tôi cứng như đinh: chưa đủ 7 dấu tích thì chưa gắn giỏ. Mười phút tự soi rẻ hơn nhiều một phiên live ngồi nhìn giỏ hàng im như tờ. Học phí đó tôi đóng rồi, tháng 10/2024 — bạn không cần đóng lại.
Riêng câu số 7 chính là bài học sạp sơn đầu bài: sản phẩm ế thì đổi sản phẩm. Người đứng bán vẫn là bạn — và bạn chưa hề hỏng.
Chọn đúng sản phẩm rồi, cỗ máy mới có thứ để chạy
Phiên ế trắng của tôi và những phiên có tiếng “ting” sau này khác nhau ở đâu? Không phải tôi bỗng khéo nói hơn sau một đêm. Thứ thay đổi duy nhất là câu hỏi trong đầu: tôi ngừng hỏi “mình có hợp nghề này không”, bắt đầu hỏi “sản phẩm này có đáng nằm trong giỏ không”. Đổi một câu hỏi, cả cái kênh đổi số phận.
Từ ngày đó, kênh của hai vợ chồng tôi và Lan Anh đi từ số 0 lên khoảng 200 nghìn người theo dõi, có phiên lớn chạm khoảng 2 tỷ đồng. Nhưng xin nói thẳng như tôi vẫn nói với học viên: đó là kết quả của chúng tôi sau nhiều năm, không phải lời hứa cho bạn — kết quả tuỳ nỗ lực, ngách và thời gian mỗi người. Ai cam kết với bạn một con số, người đó đang bán giấc mơ. Chúng tôi chỉ bán tấm bản đồ.
Và tấm bản đồ ấy ghi rõ: chọn đúng sản phẩm là đổ đúng xăng — nhưng cỗ máy 4 bộ phận MỒI, GIỮ CHÂN, NIỀM TIN, CHỐT vẫn phải nổ đủ thì tiếng “ting” mới vang. Cả cỗ máy đó tôi gói trong cuốn Cẩm nang TikTok miễn phí — tải tại ebook.damtrongthanh.com, trong đó có đúng phần chọn sản phẩm tôi ước ai đó dúi vào tay mình trước phiên live đầu tiên. Không hứa làm giàu — chỉ để bạn khỏi lạc ở đúng chỗ tôi từng lạc.
Câu hỏi thường gặp về cách chọn sản phẩm affiliate
Người mới nên bắt đầu với sản phẩm thế nào?
Đừng mở đầu bằng câu “món nào hoa hồng cao nhất?”. Phiên đầu của tôi ế trắng vì đúng lối nghĩ đó. Lời khuyên gói gọn: chọn món bạn đã dùng thật, cho tệp người xem bạn hiểu rõ — rồi chạy nốt 5 bộ lọc ở trên.
Có cần mua dùng thử mọi sản phẩm không?
Không. Bộ lọc số 2 đòi sự TIN thật, không đòi mua bằng hết — có món nằm trong nhà bạn nhiều năm, có món bạn đủ hiểu qua trải nghiệm cùng loại. Thước đo duy nhất: khi nói về nó, bạn không phải diễn.
Hoa hồng bao nhiêu là đủ?
Không có con số chuẩn — ai đưa bạn một con số chuẩn, hãy nghi ngờ. Chính sách đổi liên tục theo sàn, ngành hàng, từng đợt; hãy tự kiểm tra tại trang chính thức của sàn bạn định làm TikTok Shop affiliate. Hoa hồng chỉ có nghĩa khi nhân với số đơn khả thi.
Sản phẩm nhiều người làm video rồi, có phải bão hoà không?
Ngược lại — đó thường là tín hiệu tốt: chợ đang họp. Quán phở thứ 100 vẫn đông khách nếu nấu ngon đúng chỗ. Đáng sợ không phải đông người bán, mà là không có người mua. Việc của bạn là nói bằng trải nghiệm thật của chính mình — thứ không ai copy được.
Chưa biết tệp người xem của mình là ai thì sao?
Thì khoan chọn sản phẩm. Bộ lọc số 4 không chạy được khi bạn chưa trả lời nổi câu “kênh mình đang nói chuyện với ai”. Quay lại chọn một ngách hẹp, đăng đều, quan sát ai dừng lại xem — tôi viết kỹ trong bài xây kênh TikTok affiliate.
Về tác giả
Đàm Trọng Thành — đồng sáng lập Công ty TNHH Thương mại Quốc tế Mida, người đứng sau thương hiệu đào tạo Miota. Tôi cùng vợ, Lan Anh, trực tiếp livestream (phát trực tiếp) bán hàng trên TikTok: kênh khoảng 200 nghìn người theo dõi, shop vận hành khoảng 14,2 tỷ đồng/tháng — số tự công bố, là kết quả sau nhiều năm làm thật, không phải lời hứa cho bạn. Hơn 1.200 học viên đã học cùng chúng tôi, với đúng một tinh thần: chúng tôi bán tấm bản đồ, không bán giấc mơ.